Hürmüz krizi yeni bir kıtlığı tetikledi: Fiyatı 1000 doları aştı, üretim tehlike altında
- İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kesintileri küresel kükürt arzını daralttı. Ton başına 1.000 doların üzerine çıkan fiyatlar, gübre üretiminden bakır ve nikel madenciliğine kadar birçok sektörde üretim baskısını artırdı.
Küresel kükürt tedarikinde yaşanan daralma, tarımdan madenciliğe ve elektronik sanayisine kadar birçok sektörü etkiliyor. The Economist’in değerlendirmesine göre İran savaşı, Basra Körfezi’ndeki rafinerileri ve kükürt sevkiyatlarını etkileyerek uluslararası piyasalardaki arz açığını büyüttü. Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma, küresel kükürt üretiminin yaklaşık dörtte birinin ve deniz yoluyla yapılan ihracatın yaklaşık yarısının Körfez bölgesinde sıkışmasına neden oldu.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleKükürtün büyük bölümü petrol ve doğal gaz işleme süreçlerinde yan ürün olarak elde ediliyor. Bu nedenle enerji sektöründeki üretim ve sevkiyat aksaklıkları, kükürt piyasasına da doğrudan yansıyor.
Kükürt fiyatları ton başına 1.000 doları aştı
Küresel arzın daralmasıyla kükürt fiyatları sert yükseldi. Haziran ayında birçok bölgeye yapılan sevkiyatlarda fiyatların ton başına 1.000 doların üzerine çıkarak rekor seviyelere ulaştığı bildirildi.
Orta Doğu’dan yapılan kükürt ihracatının 2026 yılında 11 milyon tonun altında kalması bekleniyor. Bu miktar, 2025’te kaydedilen 20,5 milyon tonluk ihracatın oldukça gerisinde bulunuyor.
ABD ve Kanada’nın ihracatını artırmasına rağmen Körfez dışındaki arzın savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 40 altında kaldığı belirtiliyor. Bölge dışındaki sevkiyatlar, ortaya çıkan açığı kapatmakta yetersiz kalıyor.
Rusya ve Türkiye dahil ülkeler ihracatı askıya aldı
Kükürt piyasasındaki daralmayı artıran unsurlar arasında ihracat kısıtlamaları da yer alıyor. Rusya’nın kükürt ihracatı, 2025’teki 4,8 milyon tondan 2026’da şu ana kadar 1,8 milyon tona geriledi.
Rusya’nın yanı sıra Hindistan, Kazakistan ve Türkiye’nin de kükürt ihracatını askıya aldığı bildirildi. Bu adımlar, küresel alıcıların alternatif tedarik kaynaklarına ulaşmasını zorlaştırıyor.
Çin’in mayıs ayında sülfürik asit ihracatını yasaklaması da arz baskısını artıran gelişmeler arasında yer aldı. Ülkenin asit ihracatının neredeyse sıfıra inmesi, kükürt ve türevlerini kullanan sektörlerdeki tedarik sorunlarını ağırlaştırdı.
Gübre üreticileri maliyet baskısıyla karşı karşıya
Kükürt kıtlığından en fazla etkilenen alanların başında fosfatlı gübre üretimi geliyor. Gübre üretiminde kullanılan sülfürik asidin temel girdilerinden biri olan kükürt, üretim maliyetleri açısından kritik önem taşıyor.
Verilen bilgilere göre 10 ton gübre üretmek için yaklaşık 4 ton kükürt gerekiyor. Ham madde fiyatlarındaki yükseliş, üreticilerin maliyetlerini artırırken bazı tesislerde faaliyetlerin sürdürülmesini zorlaştırıyor.
ABD, Brezilya, Mısır ve Fas’taki bazı tesislerin üretimi durdurduğu veya yavaşlattığı bildirildi. Üretimdeki aksaklıkların devam etmesi, tarımsal üretim maliyetleri ve çiftçilerin gübreye erişimi üzerinde ek baskı oluşturabilir.
Bakır ve nikel madenciliği de etkileniyor
Kükürt arzındaki daralma, gübre sektörünün yanı sıra madencilik faaliyetlerini de etkiliyor. Bakır ve nikel üretiminde cevherden metal elde etmek için yüksek miktarda sülfürik asit kullanılıyor. Kükürt tedarikindeki sorunlar, bu asidin üretimini ve madencilik süreçlerini aksatabiliyor.
Özellikle Endonezya’da kükürt alımlarının yüzde 75 azaldığı, nikel madencilerinin ise bakım çalışmalarını öne çektiği bildirildi. Ham maddeye erişimdeki sorunlar, işletmelerin üretim planlarını yeniden değerlendirmesine neden oluyor.
Etkiler elektronik sanayisine de uzanabilir
Kükürt ve sülfürik asit, bazı elektronik bileşenlerin üretiminde kullanılan ham maddelerin işlenmesinde de önemli rol oynuyor. Bu nedenle tedarik sıkıntısının etkileri tarım ve madencilikle sınırlı kalmayabilir; farklı sanayi kollarına da yayılabilir.
Yeni üretim kapasitesi açığı kapatmaya yetmeyebilir
Çin ve Hindistan’da yeni kükürt üretim kapasitesinin devreye alınması bekleniyor. Ancak bu yatırımların mevcut arz açığını zamanında kapatmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
Kısa vadede piyasadaki rahatlamanın, savaş öncesinde planlanan yeni projelerin bulunduğu Körfez bölgesinden sevkiyatların yeniden başlamasına bağlı olduğu belirtiliyor.
