ABD ve İran arasında Hürmüz düğümü: Masada geçici uzlaşı iddiası
- ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı'nın seyrüsefere açılması için diplomatik trafik hızlandı. Trump anlaşmanın an meselesi olduğunu iddia ederken Tahran doğrudan müzakereleri yalanlayıp Umman arabuluculuğuna işaret etti. Masadaki geçici uzlaşı detayları ise şekilleniyor.
ABD-İran hattında diplomatik trafik hız kazanırken, Hürmüz Boğazı'nın yeniden ticari seyrüsefere açılması konusunda taraflardan çelişkili açıklamalar geliyor. Washington yönetimi anlaşmanın an meselesi olduğunu duyururken, Tahran ise temasların ABD ile doğrudan değil Umman arabuluculuğunda yürütüldüğünün altını çiziyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin Ekle
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD’nin taahhütlerine dönmeye hazır olduğuna dair mesajlar aldıklarını bildirirken, Washington ile herhangi bir doğrudan müzakere yürütüldüğü iddialarını reddetti. Garibabadi’nin açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump’ın taraflar arasında bir anlaşmanın yolda olduğuna dair işaretler vermesinin ardından geldi.
Tahran: Görüşmeler Washington ile değil Umman üzerinden yürütülüyor
Devlet kanalı IRNA’ya konuşan Garibabadi, ABD ile doğrudan bir temasın bulunmadığını vurgulayarak, "Anlayış süreci İran ile Umman arasındadır. Bu dönemde ABD ile hiçbir müzakere gerçekleşmemiştir" ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de Umman ile Hürmüz Boğazı’na ilişkin yürütülen ortak metin çalışmalarında son aşamaya gelindiğini açıkladı. Bekayi, üçüncü tarafların süreci sabote etmemesi halinde ortak açıklamanın kısa sürede nihayete ereceğini belirtti.
Trump anlaşmanın yakın olduğunu iddia etti
ABD tarafında ise farklı bir söylem öne çıkıyor. Başkan Donald Trump, hafta başında yaptığı açıklamada İranlı liderleri "samimiyetsizlikle" suçlayarak, Tahran kabul etsin ya da etmesin barış görüşmelerinin fiilen sürdüğünü savundu.
Bununla birlikte ABD medyasında yer alan haberlerde; ABD, İran ve Umman’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticari seyrüsefere açılmasına yönelik geçici bir uzlaşıya yaklaştığı kaydedildi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de su yolundaki kilitlenmeyi çözecek bir anlaşmanın kısa sürede ilan edilebileceğine işaret etti.
Haziran mutabakatı ve masadaki şartlar
Garibabadi’nin işaret ettiği taahhütlerin, 17 Haziran’da taraflar arasında varılan geçici mutabakata dayandığı değerlendiriliyor. Söz konusu anlayış birliği kapsamında:
İran’ın Yükümlülüğü: Ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan 60 gün boyunca herhangi bir ücret ödemeden serbestçe geçişine izin vermek.
ABD’nin Yükümlülüğü: İran gemilerine uygulanan deniz ablukasını kaldırmak ve ilgili yaptırım baskılarını esnetmek.
Bölgede güvenlik tartışmaları ve patlama raporları
Diplomatik hareketlilik sürerken sahadaki askeri durum da yakından takip ediliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’nın güzergah olarak Umman karasularından geçen güney rotasının uluslararası ticari gemiler için açık kalmaya devam ettiğini açıkladı.
Diğer yandan, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), Yemen ve Umman açıklarında seyreden bazı tankerlerin yakınlarında patlamalar yaşandığına dair raporlar aldıklarını duyurdu. Bölgedeki güvenlik riskleri ve yükselen tansiyon, Hürmüz Boğazı üzerindeki diplomatik pazarlıkların kritik önemini korumasına neden oluyor.