ABD'nin riskli nadir element atağı: Trump yönetimi parayı buraya akıtıyor ama...
- Trump yönetiminin milyarlarca dolarlık devlet desteği, henüz tek bir gram ticari üretim yapamamış ve kasası sürekli açık veren bir şirketin "sözlerine" emanet edildi.
- ABD’nin Çin’e karşı "gizli silahı" olarak pazarlanan maden sahası, uzmanlara göre aslında o kadar verimsiz ki; içinden cevher çıkarmak, paradan pul çıkarmaya çalışmaktan daha maliyetli olabilir.
Trump yönetimi, nadir toprak elementleri ve diğer kritik mineraller için yerli tedarik zinciri kurma stratejisinin parçası olarak madencilik şirketi USA Rare Earth ile bir dizi anlaşmadan birini daha imzaladı.
Financial Times'ta yer alan habere göre, Trump hükümeti, şirketin ABD’de nadir toprak elementleri üretmesi ve yüksek teknolojili mıknatıslar geliştirmesi için 1,6 milyar dolarlık yatırım planlıyor.
Dev bütçe, boş kasa
Ancak sektör uzmanları, henüz ticari üretime geçmemiş ve zarar açıklayan bir şirketin bu ölçekte bir destek almasının riskler barındırdığı görüşünde. Bazı yöneticiler, USA Rare Earth gibi erken aşamadaki şirketlerin kısa vadede “bugünün tedarik sorunlarını çözmeye hazır olmadığını” dile getiriyor.
Habere göre, eleştirilerin bir diğer boyutu ise şirket ile Trump yönetimine yakın isimler arasındaki finansal bağlar. Bu durum, Kongre’deki bazı Demokratların anlaşmanın gerekçelerini sorgulamasına yol açtı. Senatör Elizabeth Warren’ın da aralarında bulunduğu bazı isimler, anlaşmanın “yakın aile üyelerini ve eski şirketleri zenginleştirebileceği” yönünde endişelerini dile getirdi.
Buna karşın bazı uzmanlar, ABD’nin madencilik sektöründe ciddi yatırım açığı bulunduğunu ve nadir toprak üreticilerinin sayısının sınırlı olduğunu vurguluyor. Dış İlişkiler Konseyi’nden Heidi Crebo-Rediker, hükümetin yaklaşımını “dayanıklılığı artırmak için daha büyük riskler almaya hazır olmak” şeklinde yorumladı.
Risk sermayesi olarak savundu
Adamas Intelligence’ın genel müdürü Ryan Castilloux ise yönetimin yaklaşımını “risk sermayesi modeli” olarak nitelendirdi. Castilloux’a göre hükümet, birden fazla şirkete yatırım yaparak bunlardan birkaçının başarıya ulaşması halinde bile stratejik bir kazanım elde edebilir.
USA Rare Earth’ün Texas’ın Sierra Blanca bölgesindeki Round Top sahasında geliştirmeyi planladığı maden, 17 nadir toprak elementinin 15’ini barındırma potansiyeline sahip.
Mucize beklentisi mi var?
Sektör uzmanları ayrıca yataktaki metal yoğunluğunun görece düşük olduğunu ve bunun üretim maliyetlerini artırabileceğini belirtiyor. Project Blue araştırma direktörü David Merriman, Round Top’un nadir toprak projeleri arasında “nispeten düşük tenörlü” bir sahaya sahip olduğunu ifade ediyor.
ABD Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi de Şubat ayında yayımladığı değerlendirmede, söz konusu metal yoğunluğunu “olağanüstü düşük” olarak nitelendirerek projenin ticari sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerine dikkat çekti.
Öte yandan maden sahasının ekonomik yapısı yalnızca nadir toprak elementlerine dayanmıyor. Şirketin 2019 tarihli ön ekonomik değerlendirmesine göre beklenen gelirlerin yaklaşık yarısının uranyum, hafniyum ve lityum gibi diğer metallerden gelmesi öngörülüyor. Uzmanlara göre bu durum, işleme süreçlerini daha karmaşık hale getirebilir ve sermaye ihtiyacını artırabilir.
Başlangıç tarihi belirlendi
USA Rare Earth, mevcut geliştirme planının 2019’daki değerlendirmeden farklı olduğunu belirtiyor. Şirket yönetimi, Çin’den bağımsız bir “maden-mıknatıs değer zinciri” kurma hedefi doğrultusunda Round Top’ta ticari üretime 2028’de başlamayı planlıyor.
Nadir toprak elementleri; elektrikli araçlar, savunma sistemleri ve yüksek performanslı mıknatıslar gibi birçok stratejik teknolojinin üretiminde kritik rol oynuyor. Küresel üretimin büyük bölümü Çin’in kontrolünde bulunurken, Washington uzun süredir bu alanda yerli tedarik zincirini güçlendirme stratejisi izliyor.
