Fed uyardı: ABD ekonomisi yavaşlıyor, tarifeler fiyatları yukarı çekiyor

ABD Merkez Bankası (Fed) tarafından yayımlanan Bej Kitap raporu, ülke ekonomisinin son altı haftalık dönemde yavaşladığını ve bu yavaşlamanın ardında artan belirsizlikler, azalan istihdam talebi ve gümrük tarifelerinin tetiklediği fiyat artışlarının yer aldığını ortaya koydu.

23 Nisan tarihli önceki rapordan bu yana ekonomik aktivitenin “hafif şekilde gerilediği” belirtilen raporda, Fed’in 12 bölgesinden alınan veriler ışığında, hem tüketici hem de iş dünyası tarafında dikkat çekici bir tedirginlik gözlemlendi. Rapor, ülkedeki tüm bölgelerde ekonomik ve politik belirsizlik seviyelerinin yüksek olduğunu vurgularken, bu durumun işletmelerin ve hanehalklarının kararlarını geciktirdiğini, temkinli yaklaşımların hakim olduğunu ortaya koydu.

İşgücü piyasasına dair değerlendirmelerde, işe alımların genel olarak durağan seyrettiği bildirildi. 12 bölgenin yedisi, mevcut durumda iş gücü arzında bir sorun olmadığını, ancak buna rağmen istihdam seviyelerinin “çok az değiştiğini” ya da “durağan kaldığını” ifade etti. Fed’e göre, düşük işten ayrılma oranlarına rağmen çalışma saatlerinin azalması, fazla mesailerde kesintiler, işe alımın askıya alınması ve kimi bölgelerde sınırlı personel azaltımı gibi unsurlar, iş gücüne olan talebin azaldığına işaret etti. Bazı bölgelerde işten çıkarmalar yaşansa da, bu durumun genelleşmediği belirtildi.

Enflasyona ilişkin değerlendirmeler de dikkat çekici. Fed, fiyatların “ılımlı bir hızla” arttığını, ancak birçok bölgenin, önümüzdeki dönemde maliyetlerin ve fiyatların daha yüksek bir hızla artacağı beklentisini paylaştığını açıkladı. Birkaç bölge, beklenen maliyet artışlarını “güçlü” ve “önemli” olarak tanımladı. Tüm bölge raporlarında gümrük tarifelerinin, maliyetler ve nihai ürün fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğu ifade edildi.

Tarife kaynaklı artan maliyetlerin işletmelere etkisi raporda detaylı şekilde yer buldu. İşletmelerin bir kısmı bu maliyetleri nihai tüketiciye yansıtmayı planladığını, bu geçişin de önümüzdeki üç ay içinde gerçekleşmesini beklediğini bildirdi. Ancak işletmeler arasında bu konuda net bir görüş birliği olmadığı gözlemlendi. Bazı firmalar, kar marjlarını azaltarak ya da geçici ücret artışları gibi yöntemlerle fiyat geçişlerini hafifletmeyi düşündüğünü aktardı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’e yönelik ticaret politikaları da raporda geniş yer buldu. Trump’ın Mayıs ayı başlarında Çin’e uygulanan tarifelerde gevşeme sinyali vermesi, Wall Street’te pozitif bir hava estirmişti. Çin’in karşılık vermesiyle ticaret savaşı tansiyonunda geçici bir yumuşama yaşansa da, tarifelerin yol açtığı belirsizlik ve bunun ekonomik aktivite üzerindeki etkileri halen hissediliyor. Raporda gümrük vergilerinden toplamda 122 kez bahsedildi. Bu sayı, bir önceki Nisan raporundaki 107 referansa kıyasla belirgin bir artış anlamına geliyor.

Bölgesel olarak değerlendirildiğinde ise Boston, New York ve Philadelphia bölgeleri ekonomik faaliyette daralma yaşandığını bildirirken; Richmond, Atlanta ve Chicago daha olumlu bir tablo çizdi. Özellikle New York bölgesinde artan belirsizlik ortamı ve gümrük vergilerinin neden olduğu ciddi maliyet artışları dikkat çekti. Richmond bölgesi ise, federal hükümetin maaş bordrosunu kısma yönündeki çabalarına rağmen hafif bir istihdam artışı yaşandığını aktardı.

Fed’in son Bej Kitap raporu, ABD ekonomisinde hem büyüme hem de istihdam cephesinde yavaşlamanın başladığı, enflasyonist baskıların ise gümrük tarifeleriyle birlikte arttığı bir döneme işaret ediyor. Raporda çizilen tablo, politika yapıcılar için önemli sinyaller içeriyor.