TÜSİAD Başkanı CNBC-e'ye konuştu: Türkiye'nin Made in Europe tanımına girmesini sağlamamız lazım
- TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, COP31 kapsamında CNBC-e'ye yaptığı değerlendirmede yeşil dönüşümün sanayi için rekabetçilik, verimlilik ve maliyet meselesi olduğunu belirterek uzun vadeli yatırımlara uygun finansman mekanizmalarının önemine dikkat çekti.
TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, COP31 Zirvesi kapsamında CNBC-e'nin sorularını yanıtladı. TÜSİAD'ın sürdürülebilirliği kalkınmanın ayrılmaz bir parçası olarak gördüğünü belirten Diren, kuruluşlarından bu yana sürdürülebilirlik konusunda çalıştıklarını ifade etti.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleTÜSİAD'ın 2008 yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne akredite olduğunu hatırlatan Diren, Paris Anlaşması'nın onay sürecine ilişkin tutumunu ilk açıklayan sivil toplum kuruluşu olduklarını kaydetti.
Diren, COP31'de de çeşitli görevler üstlendiklerini belirterek, "Burada hem SP COP konusunda SP COP'un yerel başkanlığını TÜSİAD bu dönem yürütüyor. Bir yandan da Business Forum'da yeşil sanayileşme çalışma grubunun eş başkanlığını yürütüyor. Dolayısıyla buralarda da başkan yardımcılarımız görev alıyorlar." diye konuştu.
Bu dönemin ana konularından birinin uygulama olduğunu vurgulayan Diren, iklim değişikliğinin artık günlük yaşamda hissedildiğini söyledi.
Diren, şunları kaydetti:
"Bugüne kadar genel sosyal sorumluluk konularında da bu konuda da hep farkındalık yaratma konusu çok ön planda oldu. Fakat artık farkındalığı yarattık bence ama onun ötesinde hayatımızın içinde de iklim değişikliğini hissediyoruz. Bugün gıdadaki dengesizlik, geçen sene gıdada sıkıntı yaşadık ülkemizde. Bu sene mesela bolluk var, bu sefer onları nasıl değerlendireceğimiz konusunda sıkıntılar yaşıyoruz. Veya bugün orman yangınları, oluşan felaketler, yağmur vesaire, hava durumları, mevsimler... Avrupa'da gene Paris'te sanıyorum bu sene en yüksek sıcaklık ölçüldü. Dolayısıyla bunu artık ilklerimize kadar da hissediyoruz. O yüzden artık düşünecek çok bir şey yok. Biraz uygulamaya geçmek gerçekten lazımdı ve bence bu dönem COP başkanlığının özellikle bu konudaki ortaya koyduğu tutum da çok kıymetli. Bunun sonuçlarını da alabildiğimizi görüyoruz."
"Sanayi kuruluşları adım atmaya hazır"
COP31 sürecinde sanayi kuruluşlarının dönüşüm için adım atmaya hazır olduğunu belirten Diren, finansmanın bu süreçte önemli bir sorun oluşturduğunu dile getirdi.
Diren, özellikle iklim yatırımlarının uzun geri dönüş sürelerine sahip olabildiğine işaret ederek, finansman mekanizmalarının bu ihtiyaca uygun şekilde tasarlanmasının önemini vurguladı.
Bu kapsamda COP31'de ortaya konulan köprü yaklaşımının önemine değinen Diren, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Çünkü özellikle finans şirketlerinin de ilgisi vardı ama finans mekanizması konusunda bir sorun vardı. İklim değişikliği, 35-40 yıla varan geri dönüş süreleri olan yatırımlara da ihtiyaç duyabilir. Ancak bunlar bir iş yatırımı olarak çok da fizibil görünmeyebilir. Dolayısıyla buna farklı bir mekanizmayla bakmak da gerekiyordu. Bu mekanizma da tanımlandı ve özellikle bu COP'ta tanımlanan köprü terimi, yani ihtiyaçlar, teknolojiler ve finansman üçlüsünün bir araya getirildiği bu köprü yaklaşımı da oldukça iş görüyor gibi görünüyor. Dolayısıyla tüm süreçte ben hem finans kuruluşlarının ilgisini hem bu köprü yapısının altını onların da sanayinin de çizdiğini ve sanayinin bu konuda adımlar attığını görüyorum. Sanıyorum bu konu bu sefer iyi bir yöne girecek. Bence Türkiye burada Avustralya ile beraber iyi bir adım attı."
TÜSİAD ile Kazakistan arasında yeşil dönüşüm anlaşması
TÜSİAD'ın COP31 kapsamında Kazakistan ile yeşil dönüşüm konusunda işbirliği anlaşması imzaladığını aktaran Diren, kuruluşun doğrudan yatırım yapan bir yapı olmadığını, iş dünyası arasında platformlar oluşturarak bilgi ve deneyim paylaşımına katkı sağladığını ifade etti.
Diren, anlaşmaya ilişkin şu bilgileri verdi:
"Burada Kazakistan'la da bir anlaşma imzaladık. Özellikle yeşil dönüşüm konusunda birlikte çalışmak üzerine. Kazakistan bizim için çok önemli bir partner. TÜSİAD'ın birçok konusunda Kazakistan, Özbekistan ve Azerbaycan üçlüsü, özellikle bağlantısallık konusunda oldukça önemli. Hem tedarik zinciri konusunda hem enerji bağlantısallığı konusunda hem de veri bağlantısallığı konusunda Kafkaslar, Hürmüz devreye girmeden ve Rusya ile alakalı Avrupa'nın ilişkileri konusunda, hatta Hürmüz'den sonra Körfez bağlantısallığında da ülkenin artık çok pozitif bir ayrışma şansı var."
Kazakistan ile imzalanan anlaşmada henüz herhangi bir yatırım tutarının belirlenmediğini kaydeden Diren, anlaşmanın bir mutabakat zaptı (MoU) niteliğinde olduğunu bildirdi.
Diren, "Henüz rakam konusunda anlaşmadık. Bu daha çok bir MoU'ydu, yani karşılıklı bir işbirliği sözleşmesiydi. Bundan sonra ekiplerimiz bir araya gelip bu konuda birlikte çalışacaklar. Kazakistan, emisyon ticaret sistemi vesaire konularında adımlarını atmış, hedefleri olan bir ülke, tıpkı Türkiye gibi. Dolayısıyla bence bu konuda biz de faydalanacağız, faydamız da olacak ve iş dünyasını bir araya getirip bu konuda birlikte ne yatırımlar yapabiliriz, onlara da bakacağız." ifadelerini kullandı.
"TÜSİAD üyelerinin dönüşüm motivasyonu oldukça yüksek"
TÜSİAD'ın uluslararası kuruluşlar ve iş dünyası örgütleriyle işbirlikleri yürüttüğünü belirten Diren, Business Europe, MEDEF, IFD, EBRD, UN Global Compact, OECD, FAO, UNICEF ve WBCSD gibi kurumlarla temas halinde olduklarını söyledi.
Bu kapsamda 30'un üzerinde etkinlik gerçekleştirdiklerini aktaran Diren, finansman ve sanayinin bir araya gelmesi için çalışmalar yürüttüklerini ifade etti.
TÜSİAD üyesi şirketlerin yeşil ve dijital dönüşüm konusunda önemli mesafe katettiğini belirten Diren, şöyle devam etti:
"TÜSİAD'ın üyelerine baktığımızda, pavyonları da ziyaret ettiğimiz kadarıyla zaten bu konuda görevlerin çoğunu yapmış durumda. Daha yapacak çok şey var tabii ama en azından dünya ortalamasından, Türkiye ortalamasından oldukça önde TÜSİAD şirketleri. TÜSİAD üyesi olan şirketlerin motivasyonu, Türkiye'deki diğer şirketlerle kıyaslandığında oldukça yüksek. Artı, onların birinci derece tedarikçileri de buna hazırlanmış durumda. Fakat hazırlanmış derken yollar önümüzde ama öndeyiz. Dolayısıyla burada özellikle AI vesaire konularında çok da önümüze engel bu anlamda gelmeyecektir diye düşünüyorum."
TÜSİAD'ın çalışmalarının yalnızca üyelerine yönelik olmadığının altını çizen Diren, ülke ekonomisinin büyümesinden toplumun tüm kesimlerinin faydalanması gerektiğine inandıklarını belirtti.
Diren, "TÜSİAD ülke ekonomisi büyüdüğü zaman kazanılacağına inanıyor. Hep beraber kazanılacağını, toplumun tüm kesimleri tarafından kazanılacağına inandığı için burada TÜSİAD'ın çabası sadece üyeleri için değil, aslında ülkenin bu anlamda fark yaratıp bu dönüşümde iyi pozisyon almasını sağlamakla alakalı. Dolayısıyla bizim bu görüşmelerimiz, TÜSİAD üyelerine kredi ayarlamak gibi sığ bir tarafta değil, çok daha geniş. Ülkenin bu finansman mekanizmalarından düzgün yararlanabilmesini ve bu konuda pozitif ayrışmasını sağlamak yönünde çalışıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
"Yeşil dönüşüm bir rekabetçilik, verimlilik ve maliyet meselesidir"
Yeşil dönüşümün yalnızca sosyal sorumluluk kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Diren, bu sürecin iş dünyasının rekabet gücü açısından da kritik öneme sahip olduğunu söyledi.
Yeşil ve dijital dönüşümün iş dünyasını en fazla etkileyen konular arasında yer aldığını belirten Diren, dönüşümün finansal boyutuna da dikkati çekti.
Diren, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Yeşil finansman her zaman farklı fiyatlanıyor. Daha uzun vadeli perspektifte ele alınıyor. Dolayısıyla bence özellikle bu COP'un sonunda ortaya çıkan benchmarklar da buna hizmet edecek. Burada yapılan anlaşmalar, alınan kararlar da bence artık bu tarafın, yeşil finansmanın bir norm haline gelmesine hizmet edecek. Ama biz bu konuyu sadece bir sosyal sorumluluk gibi görmemeliyiz. Çünkü bugün iş dünyası birçok konudan çok etkileniyor ama dünyada en çok etkilendiği konuların başında yeşil ve dijital dönüşüm geliyor. Dolayısıyla yeşil ve dijital dönüşüm sadece bir çevre meselesi değil. Bunu sadece orada tutan tabii ki bunun en önemli çıktısı çevredeki tarafı çözmek ve o yüzden de zaten yapılacak işlerimizin, aksiyon listelerimizin en başında yer alıyor. Ama bunun bir de finansal boyutu var."
Sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelmenin ve enerjiyi ülke içinde üretmenin dış ödemeler dengesi açısından da katkı sağlayacağını ifade eden Diren, bu dönüşümün verimlilik ve maliyet avantajı oluşturduğunu dile getirdi.
Diren, "Özellikle yeşil dönüşümde sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelmek ve ülke içinde enerjiyi üretmek, dış ödemeler dengesi problemine katkısı da olan bir şey. Bunun dışında rekabetçiliği pozitif yönde etkileyen, verimliliği artıran da bir konu. Bugün bir petrolü taşımakla elektrifikasyonla elektriğin enerjisini taşımak arasındaki farkı düşünürseniz aslında bunların her biri maliyet anlamında da avantajlı. Dolayısıyla yeşil dönüşüm tek başına bir çevre meselesi değil. Yeşil dönüşüm en az çevre meselesi olduğu kadar bir rekabetçilik, verimlilik ve maliyet meselesidir. Bunu böyle ele almadığımız zaman insanların önemli bir kısmı harekete de geçmiyor. O yüzden bunun da altını biraz çizmemiz lazım ki insanlar harekete geçsin. Gene buradan en büyük çıktımız çevre olacaktır." ifadelerini kullandı.
Uzun vadeli döviz finansmanında kur istikrarının öneminin yıllar içinde farklılaşabileceğine işaret eden Diren, 5-7 yılın üzerindeki finansmanlarda vadenin uzun olmasının önem taşıdığını belirtti.
Diren, "Bu kadar uzun vadeli finansmanda bence kurun istikrarı artık anlamsız hale gelebiliyor. Belli yıllarda bu tabii artı eksi yazabilmekle birlikte, uzun vadeli finansmanda ve 5 yılın, 7 yılın üzerindeki finansmanda kurun mutlaka, ters bir tarafta yakalanırsanız tabii ki negatif etkisi var ama riski daha az hesaplayabilirsiniz. Dolayısıyla burada vadenin uzun olması finansmanda önemlidir." dedi.
Diren, çevre yatırımları için risk alınmasının da önemine dikkati çekerek, "Bence daha önemli. Dolayısıyla bence o açıdan baktığınızda çok da riskli olarak sınıflandırılacağını zannetmiyorum. Bir de çevre için risk almayacaksak ne için risk alacağız, bir yandan da?" diye konuştu.
"Türkiye'nin Made in Europe tanımına girmesini sağlamamız lazım"
Avrupa Birliği'nin (AB) sanayi politikaları kapsamında gündeme gelen "Made in Europe" yaklaşımını da değerlendiren Diren, söz konusu yaklaşımın Çin'e karşı alınmış bir önlem olduğunu ve Türkiye'nin bu süreçten zarar gördüğünü belirtti.
Diren, Türkiye'nin yaşadığı olumsuzlukların Avrupa tarafına doğru anlatılması gerektiğini ifade ederek, şunları kaydetti:
"Made in Europe yaklaşımı biraz içe kapanma yaklaşımı. Çin'e karşı aslında alınmış bir önlem. Her ne kadar Avrupalılar bunun altını çok çizmeseler de Türkiye de bundan zarar görüyor. Dolayısıyla bunu iyi anlatmamız gerekiyor. Biz iş dünyası olarak, Ticaret Bakanlığımız oldukça yoğun bir şekilde bu konuyu anlattı. Bence bu teknik tarafta, bizim bu konuda ne zararlar gördüğümüzün anlaşılması tarafında bir problem yok."
Diren, sanayi hızlandırıcısı yaklaşımının Avrupa'da yeşil dönüşümü hızlandırmayı ve Avrupa sanayisinin rekabetçiliğini artırmayı hedeflediğini belirterek, Türkiye'nin de "Made in Europe" tanımına dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.
Diren, "Burada amacımız Made in Europe tanımına Türkiye'nin de giriyor olması. Bunu da sağlamamız lazım. Dolayısıyla Gümrük Birliği'ndeyiz diye rehavete kapılmayalım." ifadelerini kullandı.
