Yatırımcılara kritik 'süper döngü' uyarısı! 'Yapay zeka orta sınıfı vurabilir'
- Citigroup'un eski baş küresel siyasi analisti Tina Fordham, MoneyWeek'e verdiği demeçte küresel risklerin geçici bir kriz olmadığını, "küresel bir süper döngü" olarak kalıcı hale geldiğini vurguladı.
- 1989-2008 arasındaki barış ve refah döneminin tarihin bir istisnası olduğunu belirten Fordham, Rusya-NATO gerilimi, Orta Doğu'daki güç dengeleri ve yapay zekanın orta sınıf üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekerek piyasaların öngörülemez bir geleceğe hazırlıklı olması gerektiğini söyledi.
MoneyWeek'e konuşan, Citigroup'un eski baş küresel siyasi analisti ve Fordham Global Foresight'ın kurucusu Tina Fordham, jeopolitik risklerin geçici bir dönemden ziyade uzun süreli bir dönüşümün parçası olduğunu belirtti.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleFordham, 2010-2025 dönemine ilişkin çalışmalarında jeopolitik risk oluşturan olayların üç kat arttığını söyledi. Bu artışın Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminden önce başladığına dikkat çeken Fordham, Trump'ın Ocak 2029'da görevden ayrılmasının ardından dünyanın yeniden eski normaline dönmesinin beklenmemesi gerektiğini ifade etti.
'Jeopolitik riskler kalıcı hale geliyor'
Fordham'a göre iklim değişikliği, gelir eşitsizliği ve toplumsal güvenin azalması gibi uzun vadeli sorunlar, jeopolitik riskleri artırıyor. Merkez bankalarının likidite desteği, güçlü kurumlar, iyi yönetişim ve toplumsal dayanışma gibi riskleri sınırlayan mekanizmaların ise zayıfladığını belirten Fordham, bu koruyucu unsurların zarar görmesi halinde küçük çaplı şokların bile büyük sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Berlin Duvarı ve Lehman Brothers örnekleri
Yatırımcıların da yeni döneme göre hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Fordham, Berlin Duvarı'nın yıkılmasından (1989) Lehman Brothers'ın çöküşüne (2008) kadar geçen dönemin tarihin en barışçıl ve refah seviyesi en yüksek dönemlerinden biri olduğunu belirtti.
Fordham, 'Bu dönem geleceğin standardı değildi' diyerek yatırımcıların daha istikrarsız ve öngörülmesi güç bir dünyaya hazırlıklı olması gerektiğini ifade etti.
Hürmüz'de 'savaş ve barış arasında' bir dönem
Fordham, İran, İsrail ve ABD arasındaki çatışmanın kısa sürede sona ereceği yönündeki beklentilere başından beri karşı çıktığını söyledi.
İran'ın müzakere yaklaşımının dikkate alınması gerektiğini belirten Fordham, hava bombardımanlarının tarih boyunca rejim değişikliğini sağlamada sınırlı başarı gösterdiğini savundu.
'Savaş ile barış arasında'
ABD'nin uzun menzilli mühimmat stoklarının azaldığını, İran'ın ise insansız hava araçlarını ABD'nin stoklarını yenilemesinden daha hızlı şekilde yeniden üretebildiğini öne süren Fordham, savaşın İran'a daha önce sahip olmadığı bir koz kazandırdığını söyledi.
Fordham'a göre çatışmanın ardından ortaya çıkabilecek en muhtemel tablo 'savaş ile barış arasında' bir durum olacak. ABD Başkanı Trump'ın tehditlerini sürdürmesinin, elindeki temel araçlardan biri olduğunu belirten Fordham, İran'ın savaş sonunda zayıflamış olsa bile daha fazla nüfuza sahip olabileceğini ifade etti.
'Rusya'nın NATO üyesine saldırma riski var'
Ukrayna savaşında da benzer şekilde uzun süreli bir çıkmaz yaşanabileceğini belirten Fordham, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in anlamlı bir ateşkesi kabul etmesinin düşük ihtimal olduğunu söyledi.
Rusya'nın enerji altyapısının önemli bölümünün zarar gördüğünü ve ülkede akaryakıt kuyruklarının oluştuğunu belirten Fordham, Putin'in kontrolü elinde tuttuğunu göstermek amacıyla büyük bir hamle yapabileceğini savundu.
Fordham, bu nedenle Rusya'nın bir NATO üyesine saldırmasının “maddi bir risk” olduğunu ifade etti.
Putin'in halk ayaklanmasından ziyade saray darbesiyle iktidarı kaybetmesinin daha olası olduğunu belirten Fordham, ancak Rus liderin kendisine alternatif olabilecek güçlü isimlerin ortaya çıkmasını engellediğini söyledi.
Ukrayna, Çin'e önemli bir mesaj verdi
Ukrayna'nın direnişinin Çin açısından da önemli bir ders olduğunu belirten Fordham, savaşın Pekin'i Tayvan konusunda düşünmeye ittiğini söyledi.
Fordham, ABD ve Rusya gibi büyük güçlerin kendilerinden çok daha küçük aktörler karşısında ciddi şekilde zorlanmasının, askeri gücün her zaman istenen sonucu garanti etmediğini gösterdiğini ifade etti.
Trump sonrası dönem belirsiz
Trump'ın 2029'da görevden ayrılmasının ardından “Trumpizm”in devam edebileceğini belirten Fordham, ABD'deki siyasi belirsizliğin başkanlık döneminin ötesine taşınabileceğini söyledi.
İran yönetiminin de Trump görevden ayrılana kadar ABD ile müzakere etmeyi bekleyebileceğini öne süren Fordham, Trump'ın anayasal olarak üçüncü dönem görev yapamayacak olmasına rağmen “Trump 2028” şapkalarının şimdiden basılmaya başlandığını hatırlattı.
Yapay zeka orta sınıfı vurabilir
Fordham, yapay zekanın ekonomik etkileri konusunda da dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu.
Otomasyonun geçmişte daha çok yaşlı ve mavi yakalı çalışanları etkilediğini belirten Fordham, yapay zekanın ise özellikle 20'li ve 30'lu yaşlarındaki orta sınıf çalışanları daha ağır etkileyebileceğini söyledi.
Bu grubun siyasi açıdan daha bilinçli olması nedeniyle yapay zekaya karşı toplumsal ve siyasi tepkinin artabileceğini belirten Fordham, hükümetlerden yeni politika ve sosyal destek taleplerinin de yükselebileceğini ifade etti.
