Ray-Ban'ın üreticisinin akıllı gözlükler mercek altında: Yasaklama tartışması büyüyor
- Meta akıllı gözlükleri, 2026’nın ilk yarısında küresel sevkiyatların yüzde 81,3’ünü oluşturdu. Ancak gizlice görüntü ve ses kaydı yapılabileceğine yönelik endişeler, Avrupa’da düzenleme ve yasaklama tartışmalarını hızlandırdı.
Ray-Ban’in üreticisi EssilorLuxottica ile Meta’nın geliştirdiği akıllı gözlükler, teknoloji pazarında hızla yaygınlaşıyor. Video çekme, ses kaydetme ve yapay zeka özellikleri sunan cihazlar, 2023’te piyasaya sürülmelerinden bu yana yoğun ilgi görüyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleAraştırma kuruluşu Omdia’ya göre yapay zeka özellikli gözlüklerin küresel sevkiyatları 2024’te yaklaşık 2,1 milyon adetten 2025’te 8,4 milyon adede yükseldi. Meta’nın gözlükleri ise 2026’nın ilk yarısında küresel sevkiyatların yüzde 81,3’ünü oluşturdu.
Şirketin ikinci çeyrek açıklamasında akıllı gözlük satışlarının geçen yılın aynı dönemine kıyasla neredeyse iki katına çıktığı belirtilmişti.
Avrupa’da gizlilik endişeleri büyüyor
Akıllı gözlüklerin sıradan gözlüklerden kolaylıkla ayırt edilememesi, kişilerin haberi olmadan görüntü ve ses kaydı yapılabileceği endişesini artırıyor.
Avrupa Veri Koruma Kurulu (EDPB), cihazların çevredeki kişilerin konuşmaları da dahil olmak üzere gizlice kayıt yapılmasını kolaylaştırabileceği uyarısında bulundu.
Portföy yöneticisi Louis Larere de kullanıcıların canlı yayın yapabilmesi ve çektikleri içerikleri sosyal medyada anında paylaşabilmesinin yeni sorunlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Bazı ülkeler yasaklamayı değerlendiriyor
Norveç, ekim ayının başında yapay zeka özellikli gözlüklerin belirli yerlerde kullanımına geçici yasak getirmeyi planladığını açıkladı. Avustralya ise eylül ayında kameralı akıllı gözlüklerin devlet kurumlarındaki iş yerlerinde kullanımını yasaklama seçeneğini değerlendirdi.
Avrupa’da da konuyla ilgili incelemeler sürüyor. İtalya ve Avusturya’daki veri koruma otoriteleri, okullarda öğrencilerin akıllı gözlük kullanmasını içeren olaylarla ilgili soruşturmalar yürüttüklerini bildirdi. Fransa’nın veri koruma kurumu da daha önce az sayıda şikayet aldığını açıkladı.
Kayıt ışığı ve otomatik bulanıklaştırma önerisi
EDPB, bağlayıcı olmayan ön açıklamasında üreticilere çeşitli önlemler önerdi. Bunlar arasında kayıt yapıldığını gösteren ışıkların yanı sıra sesli uyarılar ve yakındaki cihazlara bildirim gönderilmesi yer alıyor.
Kurum ayrıca canlı yayınların sınırlandırılması, çevredeki kişilerin yüzlerinin otomatik olarak bulanıklaştırılması ve hastane ya da okul gibi hassas alanlarda konum tabanlı kısıtlamalar uygulanması önerilerini gündeme getirdi.
Avrupa merkezli dijital haklar kuruluşu NOYB'den avukat Kleanthi Sardeli ise yetkililerin kamusal alanlardaki kullanımın yasaklanmasını daha koordineli biçimde değerlendirmesi gerektiğini savundu.
Meta ve EssilorLuxottica ne diyor?
Meta, gözlüklerin müzik dinleme, telefon görüşmeleri ve canlı çeviri gibi özellikleriyle kullanıcıların ilgisini çektiğini belirtiyor. Şirket sözcüsü, kamerası bulunan modellerde fotoğraf veya video çekildiğinde yanıp sönen bir ışık olduğunu vurguladı.
EssilorLuxottica ise düzenlemelerin yenilikçiliği ve farklı teknolojiler arasında tutarlılığı desteklerken insanların haklarını da koruması gerektiğini ifade etti. Şirket, tüketicilerin gözlükleri sorumlu ve saygılı biçimde kullanmasına yardımcı olmak için çalıştığını bildirdi.
Gizlilik tartışması büyümeyi sınırlayabilir
Meta hisselerine sahip Gerber Kawasaki'nin CEO'su Ross Gerber, akıllı gözlüklerin uzun vadeli potansiyelinin bulunduğunu ancak gizlilik endişeleri ve toplumsal tepkilerin yaygınlaşmayı sınırlayabileceğini söyledi.
Akıllı gözlüklerde satışların geleceği yalnızca teknoloji ve tüketici talebine değil, ülkelerin getireceği kurallara da bağlı olabilir. Özellikle kamusal alanlarda kayıt yapılmasına ilişkin düzenlemeler, üreticilerin ürün tasarımlarını ve kullanım politikalarını etkileyebilir.