İspanya emekli maaşlarını ödeyebilecek mi? Seçim öncesi 70 milyar euroluk açık

İspanya'da emeklilik sisteminin finansmanı, 29 Kasım'daki genel seçim öncesinde yeniden gündeme geldi. Sosyal Güvenlik sisteminin 2025'teki açığı devlet transferleri hariç GSYH'nin yüzde 4,15'ine ulaşırken, emekli aylıklarının maliyetinin yaşlanan nüfusla birlikte artmasının beklendiği aktarıldı.

İspanya'da emeklilik sisteminin mali sürdürülebilirliği, yaklaşan genel seçim öncesinde siyasi tartışmaların odağına yerleşti. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, 29 Kasım'da yapılacak genel seçimi 5 Ekim'de duyururken, sistemin artan maliyetinin nasıl karşılanacağı öne çıkan başlıklardan biri oldu.

2011’den bu yana kaydedilen en büyük açık

İspanya Sosyal Güvenlik sistemi, 2025'i 7,387 milyar euroaçıkla kapattı. Euronews'in haberine göre bu tutar, gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 0,4'üne karşılık geldi ve 2011'den bu yana kaydedilen en düşük açık oldu.

Ancak bu hesaplamanın, devletin sisteme aktardığı kaynakları da içeriği aktarıldı. İspanya Ekonomi Araştırmaları Enstitüsü Fedea'ya göre, devlet transferleri hariç tutulduğunda sistemin temel açığı 69,783 milyar euroya, yani GSYH'nin yüzde 4,15'ine ulaşıyor.

İki rakam farklı hesaplama yöntemlerine dayanıyor. Resmi veriler, devlet transferleri sonrasındaki açığı gösterirken Fedea'nın hesaplaması, sistemin kendi gelirleriyle harcamalarını ne ölçüde karşılayabildiğini ortaya koyuyor.

Gelirlerin yüzde 20,5'i devletten geldi

Sosyal Güvenlik sisteminin 2025'teki toplam geliri 232,782 milyar euro oldu. Bunun 47,815 milyar eurosu devlet transferlerinden sağlandı. Devletin aktardığı kaynaklar, bir önceki yıla göre yüzde 11 artış göstererek toplam gelirin yüzde 20,5'ine ulaştı.

Çalışan ve işveren prim gelirleri ise yüzde 6,9 artışla 176,918 milyar euroya yükseldi. İstihdamdaki artış ve kayıtlı çalışan sayısının rekor seviyeye çıkması, prim gelirlerini destekledi.

Temmuz 2026 sonu itibarıyla sistemde prim ödeyen çalışan sayısı 22,5 milyonu aştı. Yabancı çalışanlar toplam prim ödeyenlerin yüzde 15,6'sını oluştururken, haziran ayında her emekliye karşılık 2,37 çalışan bulunuyordu.

Bununla birlikte sistemin Hazine'ye olan borcu da artmayı sürdürdü. Aralık 2022-Aralık 2025 döneminde borç 30,001 milyar euro yükselerek 136 milyar euroyu aştı.

Emekli aylıklarının maliyeti artıyor

İspanya'da emekli aylıklarına yönelik aylık ödeme tutarı, bu yıl yaklaşık 14,5 milyar euroyla rekor seviyeye ulaştı. Eylül ayında Sosyal Güvenlik, 9,53 milyon kişiye toplam 10,55 milyon emekli aylığı ödedi.

Emekli aylığı harcamaları yıllık yüzde 6,3 artarken, aylık sayısındaki artış yüzde 1,6 ile sınırlı kaldı. Harcamaların daha hızlı yükselmesinde aylık artışları ve yeni emeklilerin sistemden ayrılanlara kıyasla daha yüksek ödeme alması etkili oldu.

Katkıya dayalı emekli aylıkları bu yıl yüzde 2,7 artırılırken, asgari emekli aylıklarındaki artış yüzde 7'yi aştı. Ortalama emekli aylığı ise eylülde yıllık yüzde 4,5 artarak 1.576,10 euroya çıktı.

Seçim sonrasında dört seçenek gündemde

Emeklilik sisteminin artan maliyetini karşılamak için dört temel seçenek öne çıkıyor: Prim ve vergi gelirlerini artırmak, emekli aylıklarının hesaplanma yöntemini değiştirmek veya emeklilik yaşını yükseltmek, devlet transferleri ve borçlanmayı artırmak ya da istihdamı ve prim ödeyen nüfusu büyütmek.

Yeni parlamentonun ilk oturumunun 23 Aralık'ta yapılması planlanırken, hükümetin kurulma takvimi seçim sonrasındaki görüşmelere bağlı olacak. 2027 yılı emekli aylığı artışının ise 1 Ocak'ta yürürlüğe girmesi gerekiyor.

Emeklilik sisteminin iflas edip etmeyeceğinden çok, artan maliyetin kim tarafından karşılanacağı tartışılıyor. Seçim sonrasında kurulacak hükümetin önündeki temel başlıklardan biri, mevcut emeklilerin gelirlerini korurken gelecek kuşakların üzerindeki finansman yükünü nasıl dengeleyeceği olacak.

Borsanın büyük düşüşleri! Fon krizi de tarihi listeye girdiBorsa

5 soruda Avrupa'da protesto dalgası: 5 ülkede halk neden sokaklara çıktı?Dünya

BIST 100'de düşüş fırsat mı? Kutay Gözgör'den hisse seçimi uyarısıBorsa