Akaryakıt fiyatlarına önlem kapıda: Eşel mobil sistemi geri mi dönüyor?
- Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, İran kaynaklı savaş geriliminin ardından yükselen petrol fiyatlarının iç piyasaya etkisini sınırlamak amacıyla akaryakıtta “eşel mobil” sisteminin yeniden devreye alınması için çalışma başlattığı öğrenildi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, İran kaynaklı savaş geriliminin ardından yükselen petrol fiyatlarının iç piyasaya etkisini sınırlamak amacıyla akaryakıtta “eşel mobil” sisteminin yeniden devreye alınması için çalışma başlattığı öğrenildi.
Edinilen bilgilere göre, küresel petrol fiyatlarında yaşanan artışın enflasyon üzerindeki olası yansımalarını azaltmak amacıyla maliye politikası araçları gündeme alındı. Bu kapsamda, akaryakıt fiyatlarındaki artışın pompa fiyatlarına sınırlı yansıması için vergi ayarlaması yapılmasını öngören eşel mobil uygulamasının yeniden hayata geçirilmesi değerlendiriliyor.
Bakanlığın, söz konusu düzenlemenin bütçe dengeleri ve enflasyon üzerindeki etkilerine ilişkin kapsamlı bir etki analizi yürüttüğü belirtildi. Çalışmaların kısa sürede tamamlanması ve nihai kararın bu hafta içinde netleştirilmesi bekleniyor.
Rafineri marjları yüzde 25 arttı
İran'ın Basra Körfezi'ndeki rafineri ve doğalgaz tesislerine yaptığı saldırı ile petrol fiyatları hem de rafineri marjları keskin şekilde yükseldi. Reuters hesaplamalarına göre motorin rafineri marjları dün yüzde 25 arttı.
Eşel mobil sistemi daha önce ne zaman uygulanmıştı?
Eşel mobil sistemi, daha önce 17 Mayıs 2018 tarihinden geçerli olmak üzere uygulamaya konulmuştu. Uygulamaya 2021 yılının son çeyreğinde son verilmişti.
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel mobil sistemi; akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini önlemek amacıyla, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı olarak oluşacak fiyat artışlarının, Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanarak akaryakıtın pompa satış fiyatına yansımamasını sağlamaya yönelik bir sistem.
Sistem nasıl işliyor?
Bu sistemde benzin fiyatı belirtilen nedenlerle (vergiler hariç) örneğin 20 kuruş artacağında, benzindeki ÖTV aynı tutarda indirilmek suretiyle benzinin pompa fiyatı sabit tutuluyor. Daha sonra benzin fiyatında indirim yapılacak olması durumunda ise, öncelikle ÖTV tutarı artırılarak vazgeçilen ÖTV karşılanıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu sistemle artan fiyatların enflasyonist etkisini azaltmayı amaçlıyor.
Akaryakıt fiyatları nasıl belirleniyor?
Türkiye'de satılan akaryakıtın fiyatı ham petrol fiyatları ve rafineri marjlarına göre belirleniyor.
Petrol Piyasası Kanunu'na göre 1 Ocak 2005'ten beri akaryakıttı Serbest Fiyatlandırma Sistemi uygulanıyor.
Sistemle birlikte akaryakıt dağıtım şirketleri, farklı fiyat politikalarına göre depo satış fiyatını belirlemekte serbest olduğu gibi, bayiler de dağıtım şirketleri tarafından kendilerine tavsiye edilen tavan pompa satış fiyatlarını uyguluyor. Bayiler bulundukları bölgenin rekabet koşullarına göre kendi pompa satış fiyatlarını uygulamakta da serbestler.