OPEC'teki yaprak dökümü Türkiye'yi nasıl etkileyecek? Mahfi Eğilmez yorumladı
- İktisatçı Mahfi Eğilmez, BAE'nin OPEC'ten ayrılma kararının Türkiye'ye etkisine ilişkin değerlendirme yaptı.
- Türkiye açısından bu gelişmenin kısa vadede aleyhte olduğunu belirten Eğilmez, "Petrol fiyatları dolayısıyla enflasyon, cari dengeye ve bütçeye etkileri olabilir. Ortalamada 20 dolarlık artış aşağı yukarı 8 milyar dolarlık cari açığa etki demek" dedi.
- Uzun vadeli etkinin daha farklı olabileceğini kaydeden Eğilmez, "BAE eğer üretimi artırırsa petrol fiyatında gerileme başlayabilir. Uzun vadede petrol ithal eden ülkelerin de lehine olacak gibi gözüküyor" diye konuştu.
İktisatçı Mahfi Eğilmez, ekonomide son gelişmeleri CNBC-e canlı yayınında 4'te Ekonomi programında değerlendirdi.
BAE'nin OPEC üyeliğinden ayrılma kararını yorumlayan Eğilmez şunları söyledi:
"OPEC giderek önemini biraz kaybetti. OPEC, 1960 yılında beş petrol ihracatçısı ülke tarafından oluşturuldu. Amaçları daha verimli çalışabilmek, daha iyi gelir sağlayabilmek gibi. Ekonomideki kartel denilen örgütlenme yapısının tipik örneği. Amaçları miktar ve fiyatla oynayarak kazançlarını artırmak ve piyasaya egemen olabilmek. Sonrasında üye sayısı 5'ten 12'ye çıktı. Çok etkili oldular. Petrolün oynadığı rolün gerilemesi OPEC'in rolünü de düşürdü. Eski gücünü yavaş yavaş kaybetti. Grup genişledi, Rusya da katıldı.
Küresel krizden sonra olayın değişmesinin en önemli nedeni ABD ve bazı ülkelerinin kaya petrolünü çıkarmaları. Birden manzara değişti. OPEC'in ağırlığı da yavaş yavaş düştü. Kaya petrolünde buralara gelinceye kadar OPEC'in ağırlığı yüzde 55-60'lara gidiyordu, şimdi yüzde 45'e kadar geriledi. Hâlâ belli bir gücü var. BAE'nin ayrılma kararı ciddi etki yaptı. BAE'nin ayrılıyor olması demek başkaları için de ayrılma ihtimalini doğuruyor. BAE'nin ayrılması sonrası yeni ayrılmalar gündeme gelirse OPEC'in gücü kaybolabilir. Suudi Arabistan ve Rusya durduğu sürece ayrılmalar fazla olmaz diye bir görüş de var.
"Uzun vadede petrol ithal eden ülkelerin lehine olacak gibi gözüküyor"
OPEC'teki ayrılığın etkilerini değerlendiren Eğimez, "Bunun etkilerine iki türlü bakmak lazım. Etkilerine bakınca kısa vadeli etkiler ortaya çıkmaya başladı. 90 dolarlara gerileyen dolar 115 dolara çıktı. Bir 15 dolar etki etti. OPEC dağılırsa bunun yerine nasıl bir düzen girer endişesi petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Bu bizim aleyhimize olan bir gelişme. Petrol ihraç edenlerin lehine mi onun da çok lehine değil. Bunlar da petrollerini büyümeye çalışan ülkelere satıyorlar. Uzun vadeli etki daha farklı olabilir. BAE eğer üretimi artırırsa petrol fiyatında gerileme başlayabilir. Uzun vadede petrol ithal eden ülkelerin de lehine olacak gibi gözüküyor" diye konuştu.
"20 dolarlık artışın Türkiye'nin cari açığına etkisi 8 milyar dolar"
Eğilmez bu gelişmenin Türkiye'ye etkisine ilişkin olarak, "Türkiye açısından kısa vadede aleyhte. Petrol fiyatları dolayısıyla enflasyon, cari dengeye ve bütçeye etkileri olabilir. Kısa vadede bu fiyatlar bize darbe. Bir süre böyle giderse bizi etkiler. Hürmüz olayı çözülmediği sürece taşımada sorun var. Yılın geri kalanında 60-65 dolarlık ortalamayı yakalamayacağız. Artık 80-85 dolar gibi düşünülür hale geldi. Ortalamada 80 doları görmemiz çok zor. Bu yılın ortalaması bizim için çok önemli. 20 dolara razıyım ben. 65'in üstüne 20 dolar. Bu da aşağı yukarı 8 milyar dolarlık cari açığa etki demek" dedi.