TCMB: "Enerji fiyatlarındaki artış iki ayda yüzde 20'ye yaklaştı"
- Nisan ayında enerji fiyatları Ortadoğu'daki çatışmanın etkisiyle yüzde 14,40 artarken, son iki aylık yükseliş yüzde 20'ye yaklaştı.
- Nisan ayında gıda fiyatları, hem işlenmemiş hem de işlenmiş kalemler öncülüğünde bir önceki aya kıyasla artış gösterdi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), nisan ayında aylık bazda tüketici enflasyonunun ana eğiliminin yükseldiğini bildirdi.
TCMB, Nisan Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladı.
Rapora göre, tüketici fiyatları nisan ayında yüzde 4,18 arttı, yıllık enflasyon 1,50 puan yükselişle yüzde 32,37 seviyesinde gerçekleşti. Nisan ayında aylık tüketici enflasyonunun seyrinde enerji, gıda ve giyim grubu fiyat gelişmeleri rol oynadı.
Bu dönemde, yurt içi enerji fiyatları Ortadoğu'daki çatışmanın etkisiyle yüzde 14,40 ile belirgin bir oranda arttı, böylelikle bu grupta son iki aydaki yükseliş yüzde 20’ye yaklaştı. Nisan ayında akaryakıt fiyatlarında süregelen artışlara ek olarak, mesken tarifelerine yönelik düzenlemeyi takiben doğal gaz ve elektrik fiyat artışları öne çıktı.
Mart ayında görece ılımlı seyreden gıda fiyatları nisan ayında hem işlenmemiş hem de işlenmiş gıda kaynaklı olarak ivmelendi. Temel mal enflasyonundaki yükselişi giyim ve ayakkabı alt grubu sürüklerken diğer temel mallar alt grubunda petrokimya ürünleri ile bağlantısı güçlü olan kalemlerde fiyat artışlarının hızlandığı takip edildi.
Mevsimsel etkilerden arındırıldığında, aylık hizmet enflasyonu bir önceki aya kıyasla yavaşladı. Nisan ayında yurt içi üretici fiyatları enerji kalemleri öncülüğünde yüzde 3,17 arttı ve yıllık enflasyon yüzde 28,59’a ulaştı.
Enflasyonun ana eğilimi arttı
Rapora göre, nisan ayında tüketici fiyatları artışı yüzde 4,18 gerçekleşti ve yıllık enflasyon 1,50 puan artarak yüzde 32,37‘ye yükseldi. B endeksinin yıllık değişim oranı 0,40 puan artarak yüzde 30,51’e yükselirken, C endeksinin yıllık değişim oranı 0,15 puan artışla yüzde 29,83 oldu.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, alkol-tütün-altın grubunun katkısı bir önceki aya kıyasla 0,05 puan azalırken, enerji ile gıda ve alkolsüz içecekler gruplarının katkıları sırasıyla 0,76 ve 0,47 puan, temel mallar ve hizmet gruplarının katkıları ise 0,16’şar puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla güçlendi. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon yükseldi. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan temel mal ve işlenmiş gıdada yükselirken, hizmette yavaşladı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, nisan ayında enflasyonun ana eğiliminin arttığına işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında bir yükseliş kaydetti.
Hizmet fiyatları nisan ayında yüzde 3,03 arttı, grup yıllık enflasyonu yüzde 40,30 ile yatay seyretti. Yıllık enflasyon ulaştırma ve haberleşme gruplarında yükselirken diğer alt gruplarda geriledi.
Ulaştırma hizmetlerinde nisan ayında fiyat artışı akaryakıt fiyatlarının etkisiyle yüzde 6,17 ile güçlü seyretmeye devam etti. Bu grupta, hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatları (yüzde 18,49) öne çıktı, deniz yolu ve kara yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yükseliş (sırasıyla yüzde 4,54 ve yüzde 4,14) sürdü.
Lokanta-otel enflasyonunda şubat ve mart aylarında izlenen yavaşlama eğilimi, nisan ayında gıda enflasyonundaki görünüme de paralel olarak (yüzde 3,51 ile) tersine döndü.
Kira grubunda aylık artış yüzde 2,33 olurken, yıllık enflasyon 1,29 puan azalışla yüzde 51,16’ya geriledi. Haberleşme hizmetlerinde aylık enflasyon yüzde 1,64 ile önceki aylara kıyasla görece daha ılımlı gerçekleşti. Bu dönemde, diğer hizmetler grubunda sigorta ve bakım onarım kalemleri fiyat artışlarıyla dikkat çekerken, eğitim enflasyonundaki kademeli yavaşlama eğilimi sürdü.
Temel mal grubu fiyatları arttı
Temel mal grubu fiyatları nisan ayında yüzde 4,15 arttı, grup yıllık enflasyonu 0,46 puan yükselişle yüzde 16,52 oldu. Bu dönemde, dayanıklı mal (altın hariç) fiyatları yüzde 1,15 ile ılımlı bir oranda yükseldi.
Dayanıklı mal grubunda, nisan ayında mobilya fiyatları yüzde 4,42 artarken, beyaz eşya fiyatları yatay seyretti, otomobil fiyatları ise uygulanan indirim kampanyaları ile yüzde 1,12 azaldı.
Öte yandan, giyim ve ayakkabı alt grubu aylık enflasyonu yeni sezona geçişte mevsimsel eğiliminin üzerinde gerçekleşerek yüzde 9,03 oldu.
Diğer temel mallar alt grubunda da aylık enflasyon yüzde 4,41 ile önceki aya kıyasla önemli ölçüde güçlendi. Bu gelişmede, ilaç fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra petrokimya ürünleri ile bağlantısı güçlü olan ev temizlik ve kişisel bakım ürünlerindeki fiyat artışları etkili oldu.
Enerji fiyatları nisan ayında yüzde 14,40 arttı, grup yıllık enflasyonu 12,98 puan yükselerek yüzde 47,22’ye ulaştı. Fiyat artışları enerji grubunun geneline yayılırken, mesken tarifelerine yönelik düzenlemeyi takiben doğal gaz ve elektrik fiyatları öne çıktı. Doğal gazda, elektrikteki uygulamaya benzer şekilde, meskenler için fazla tüketim yapan hanelerin daha çok ödediği kademeli fiyat uygulamasına geçildi.
Bu uygulamanın da etkisiyle nisan ayında meskenlere yönelik doğal gaz fiyatı yüzde 45,10 yükseldi. Elektrik fiyat artışı ise yüzde 16,90 ile, yağışlara bağlı olarak hidroelektriğin elektrik üretimindeki artan rolüne istinaden, meskenlere yönelik ulusal tarife artışının altında kaldı. Bu dönemde, jeopolitik gelişmelerle artan uluslararası enerji fiyatlarının süregelen etkileri tüp gaz (yüzde 11,34) ile akaryakıt fiyatları (yüzde 9,23) üzerinde izlenmeye devam etti.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatlar arttı
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar yüzde 3,70 arttı, grup yıllık enflasyonu 2,19 puan yükselişle yüzde 34,55 oldu. Yıllık enflasyon, işlenmemiş ve işlenmiş gıdada sırasıyla 2,92 ve 1,57 puan artarak yüzde 36,21 ve 33,67 olarak gerçekleşti. Aylık bazda da her iki alt grupta fiyat artışlarının hızlandığı izlendi.
İşlenmemiş gıda fiyatları nisan ayında, sebze-meyve, et ve balık kalemleri öncülüğünde yüzde 4,22 arttı. Bir önceki ay oldukça yavaşlayan işlenmiş gıdada aylık enflasyon yüzde 3,25 oranı ile güçlenirken, bu grupta ekmek fiyatlarındaki yükseliş dikkati çekti.
Yurt içi üretici fiyatları arttı
Yurt içi üretici fiyat artışı nisan ayında yüzde 3,17 ile güçlenirken, yıllık üretici enflasyonu 0,51 puan yükselerek yüzde 28,59 oldu. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, jeopolitik gelişmelerin etkisinin hissedildiği enerji fiyatları yüzde 4,84 ile yüksek bir oranda artmaya devam etti.
Bu grubu yüzde 3,62’lik artış ile ara malları takip ederken, kalan diğer gruplarda aylık fiyat artışı yüzde 1,7-2,5 bandında seyretti.
Sektörel bazda incelendiğinde ise ham petrol ve doğalgaz, rafine edilmiş petrol ürünleri, eczacılık ürünleri, kimyasal ürünler, kauçuk-plastik ve giyim eşyaları yüksek fiyat artışı gösteren alt gruplar oldu.