ABD'nin Çin'e bağımlılığını azaltma planı: Kritik minerallerde 10 milyar dolarlık adım
- ABD, Çin'e olan bağımlılığını azaltmak için madenlerden rafinerilere ve mıknatıs üretimine uzanan kritik mineral projelerine milyarlarca dolarlık finansman sağlıyor.
ABD, Çin'e olan bağımlılığını azaltmak amacıyla madenlerden rafinerilere ve mıknatıs üretimine kadar kritik mineraller alanındaki projelere yönelik finansmanını artırıyor. Ancak ABD'nin entegre bir tedarik zinciri oluşturmasının, kamu harcamaları hızlansa bile yıllar alacağı belirtiliyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleWall Street Journal'ın haberine göre, söz konusu mineraller askeri ekipmanlar, otomobiller, çipler ve enerji sistemleri gibi birçok alanda kullanılıyor. Gazete, Washington'ın çabalarının, Pekin'in Nisan 2025'te nadir toprak elementlerinin ihracatına yönelik kısıtlamalar getirmesinin ardından hız kazandığını aktardı.
ABD Savunma, Enerji, Ticaret ve Dışişleri bakanlıklarının projelerin finansmanı ve tedarikçilerin güvence altına alınması için çalışmalar yürüttüğü belirtildi.
Darboğaz işleme ve rafinajda
ABD'nin bazı mineralleri çıkarabilmesi, bunların sonraki işleme aşamalarında dışa bağımlılığını ortadan kaldırmıyor. Uluslararası Enerji Ajansına göre Çin, 2024'te küresel rafine nadir toprak elementi üretiminin yüzde 91'ini ve sinterlenmiş kalıcı mıknatıs üretiminin yüzde 94'ünü gerçekleştirdi.
Kalıcı mıknatıslar, elektrik motorları ve ileri teknoloji ekipmanlarında yaygın olarak kullanılıyor.
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumunun (USGS) 2026 araştırma verileri de Washington'ın Çin'e bağımlılığını ortaya koyuyor. Buna göre Çin, ABD'nin ithalata yüksek ölçüde bağımlı olduğu 33 kritik mineralin 14'ünde önemli tedarikçiler arasında yer alıyor.
ABD'nin mineral ve işlenmiş malzeme ithalatının değeri ise 2024'teki 77 milyar dolardan 2025'te 185 milyar dolara yükseldi.
Çin Ticaret Bakanlığı, Nisan 2025'te aralarında samaryum, terbiyum ve disprosyumun da bulunduğu 7 elementle bağlantılı ürünlerin ihracatını önceden lisans alma şartına bağladı. Pekin, kararın ulusal güvenliğini ve çıkarlarını korumayı ve uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmeyi amaçladığını açıkladı.
Madenden mıknatısa uzanan zincir
Çin'in kısıtlamalarından önce Beyaz Saray, Mart 2025'te kritik mineral projelerinin incelemelerini hızlandırılması ve kamu ile özel sektör kredilerinin ve yatırımlarının harekete geçirilmesi talimatı verdi.
Ancak sorun yalnızca yeni madenlerin açılmasıyla sınırlı değil. Minerallerin ayrıştırılması, rafine edilmesi ve fabrikalarda kullanılabilecek bileşenlere dönüştürülmesi için de tesislere ihtiyaç duyuluyor.
Bu kapsamda ABD Savunma Bakanlığı ile MP Materials arasındaki ortaklık öne çıkıyor. Anlaşma kapsamında bakanlığın şirkete 400 milyon dolarlık hisse yatırımı yapması ve ağır nadir toprak elementlerinin ayrıştırma kapasitesinin genişletilmesi için 150 milyon dolarlık kredi sağlanması planlanıyor. Bunun yanı sıra mıknatıs üretimini destekleyecek ve üretilen mıknatısların satın alınmasını içeren düzenlemeler de bulunuyor.
Enerji Bakanlığı da haziran ayında endüstriyel atıklardan nadir toprak elementlerinin çıkarılması ve rafine edilmesine yönelik iki projeyi 134 milyon dolarlık finansman için müzakereye seçti. Bakanlık, bu seçimin finansmanın kesin olarak sağlanacağı anlamına gelmediğini, ödemelerin müzakerelerin tamamlanmasına ve hibe koşullarına bağlı olduğunu açıkladı.
ABD İhracat-İthalat Bankası ise arz kesintileri sırasında fabrikaları desteklemek amacıyla kritik minerallerden oluşan bir rezerv oluşturmayı hedefleyen Volt projesine 10 milyar dolara kadar kredi verilmesini onayladı.
Wall Street Journal'ın Beyaz Saray'dan bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre yönetim, kritik minerallerle bağlantılı 180'den fazla proje üzerindeki çalışmalarını tamamladı. Ancak bu projelere yönelik finansmanın incelemelerin ve gerekli şartların karşılanmasının ardından sağlanacağı belirtildi.
Gazetenin analizine göre, nadir toprak elementleri ve mıknatıs projelerine yönelik hisse karşılığı olmayan kamu yatırımlarının, Haziran 2026'da sona eren 18 aylık dönemde 7,6 milyar dolara ulaştığı kaydedildi.
2027'de kritik sınav
ABD'nin savunma tedarik zincirleri üzerindeki baskının 2027'nin başında artması bekleniyor.
ABD'nin savunma tedarik kurallarının genişletilmesiyle, aralarında Çin'in de bulunduğu kısıtlamaya tabi ülkelerde madencilik, rafinaj veya ayrıştırma aşamalarından geçen belirli malzeme ve bileşenlerin satın alınmasına yönelik yasakların kapsamının genişlemesi bekleniyor. Ancak belirli istisnaların bulunacağı belirtiliyor.
Wall Street Journal, bazı savunma yüklenicilerinin tedarikçilerini bu kadar kısa sürede değiştirme konusunda endişeleri bulunduğunu aktardı.
